Veranderingen in de aanpak van verontreinigd grondwater (van gevalsgerichte aanpak naar gebiedsgericht beheer) zijn voor de nabije toekomst meer dan gewenst en in bepaalde situaties zelfs noodzakelijk. In de huidige praktijk hebben we namelijk steeds meer te maken met een complexe situatie. Denk bijvoorbeeld aan zaken als:
- de wederzijdse beïnvloeding het in elkaar overlopen van meerdere verontreinigingen;
- de aanwezigheid van nog onbekende verontreinigingen in een gebied dat als verontreinigd te boek staat;
- een betrekkelijk geringe milieuhygiënische noodzaak om dieper gelegen verontreinigd grondwater aan te pakken;
- het nagenoeg ontbreken van een juridisch kader om verontreinigingen toe te wijzen aan partijen.
Tegelijkertijd neemt momenteel de behoefte om de ondergrond voor allerlei doelen te gebruiken sterk toe. Verontreinigingen in het grondwater hebben een stagnerende invloed en beperking op de ontwikkeling van deze nieuwe gebruiksfuncties. Een reden te meer om andere benaderingswijzen van grondwaterverontreinigingen onder de loep te nemen.
In de wiki verontreinigd grondwater komen de verschillende mogelijkheden voor het omgaan met dieper gelegen verontreinigd grondwater aan de orde. Vanuit een gebiedsgerichte benadering gaat het hierbij achtereenvolgens om:
In eerste instantie wordt de vrij algemeen bekende en ingeburgerde gevalsgerichte aanpak van (grondwater)verontreiniging beschreven. Daarbij komen ook de mogelijkheden die de Wet bodembescherming (Wbb) biedt aan de orde, rekening houdend met ontwikkelingen in een bepaald gebied én als het gaat om meerdere op zichzelf staande gevallen van verontreiniging gelegen in dat gebied.
Uitgaande van lopende ontwikkelingen wordt uitgebreid stilgestaan bij de mogelijkheden voor een clustergerichte aanpak van grondwaterverontreinigingen. Dit op basis van zowel de huidige Wbb als ook ander wettelijk instrumentarium. Het gebied en de verwachte of mogelijke functie- en gebruiksveranderingen daarin, vormen het centrale kader waarbinnen de verschillende vormen van een geclusterde aanpak worden beschreven. De grootste uitdagingen voor de aanpak van grondwaterverontreiniging komen vanuit het gewenste boven- en ondergrondse ruimtegebruik.
Tot slot staat een toekomstgerichte visie centraal. De aandacht richt zich op een gebied en het creëren van een voor dat gebied verantwoorde situatie vanuit toekomstig duurzaam bodemgebruik.
Deze wiki richt zich uitsluitend op het gebiedsgericht beheer van verontreinigd grondwater. Dit is slechts een onderdeel van gebiedsgericht grondwaterbeheer, waarbij grondwaterkwaliteit in samenhang met grondwaterkwantiteit (vernatting, verdroging, voorraadbeheer, e.d.) wordt beschouwd. Dit is een bewuste keuze. Om in het kader van deze wiki zo concreet en overzichtelijk mogelijk te kunnen blijven. Deze wiki is gebaseerd op het Cahier Verontreinigd Grondwater wat op zijn beurt gebaseerd is op de twee handreikingen die in dit kader in opdracht van SKB zijn opgesteld (SKB-projecten PP5302 en PP5312)
Figuur 1: Grondwater als onderdeel van het bodem- en watersysteem. Grondwater kan worden beschouwd als een essentieel onderdeel van het bodemsysteem, het watersysteem en de waterketen. Het grondwater is een van de verbindende elementen hiertussen. Zowel de kwaliteit als de kwan- titeit van het grondwater zijn essentieel voor allerlei functies en diensten die de bodem moet kunnen leveren. Veel waardevolle natuur is afhankelijk van zowel de diepteligging van het grondwater als van de kwaliteit van het voor de natuur beschikbare water. Ook landbouw en bebouwing stellen eisen aan de diepteligging van het grondwater. Grondwater wordt bovendien opgepompt om bouwwerkzaamheden uit te kunnen voeren of om te gebruiken als proceswater of koelwater voor de industrie. Opgepompt grondwater kan ook worden gebruikt voor beregening van landbouwgronden. Daarnaast vervult grondwater een belangrijke functie bij de ondergrondse opslag van energie door middel van systemen voor koude-warmteopslag.
Figuur 2: Grondwater en de (drink)watervoorziening. Grondwater vormt in Nederland ook de belangrijkste bron voor de drinkwaterbereiding en grondwater is ook van groot belang voor de watervoorziening voor de levensmiddelen- en genotsmiddelenindustrie. In de figuur is de waterketen (bezien vanuit de benutting van grondwater voor menselijke consumptie) schetsmatig weergegeven.