In de huidige beroepspraktijk wordt de bodem nog onvoldoende meegenomen in de ruimtelijke planvorming en omgekeerd realiseert de bodemkundige zich vaak onvoldoende de kansen en valkuilen van ruimtelijke plannen. Met alle gevolgen van dien. De bodem dient een structurele plek te krijgen in de planvorming. Deze Wiki Bodem en Ruimtelijke Ordening bevat een overzicht van de kansen en mogelijkheden om samenwerking te realiseren.
Wat is bodem
Met bodem wordt dat gedeelte van de ondergrond bedoeld waarin zich bodemvormende processen afspelen. De ondergrond is dat deel van de aarde vanaf het maaiveld tot circa 10 kilometer diepte. De natuurlijke processen die zich in de bodem afspelen zijn mede bepalend voor de kansen en mogelijkheden van het bodemgebruik zoals bebouwing, landbouw, etc. Trend binnen de bodemwereld is de meer integrale visie op bodembeheer met thema’s als klimaat-verandering, voedselveiligheid en gezondheid, ondergronds ruimtegebruik, identiteit en herkenbaarheid.
Zie verder Wat is bodem
Wat is ruimtelijke ordening
Ruimtelijke ordening is het proces waarbij met een groot aantal spelregels de ruimte planmatig wordt benut en ingericht. Daarbij wordt rekening gehouden met individuele en gemeenschappelijke belangen. De spelregels zijn vastgelegd in de Wet Ruimtelijke Ordening. Trend op het gebied van ruimtelijke ordening is dat niet langer het eindresultaat van de blauwdruk centraal staat maar vooral het proces van de weg er naar toe. Interactie, draagvlak, betrokkenheid en consensus zijn de sleutelwoorden. De ontwikkelingsplanologie heeft daarmee zijn intrede gedaan.
Zie verder Ruimtelijke ordening
Samenwerking bodem en ruimtelijke ontwikkeling
Bodem en ruimtelijke ordening zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden, met afstemming, integratie en wisselwerking als sleutelwoorden. Enkele uitdagingen waar beide partijen gezamelijk het hoofd aan moeten bieden zijn:
-
Klimaatverandering
-
Functieverandering landelijk gebied
-
Voedselveiligheid en volksgezondheid
-
Ondergronds ruimtegebruik
-
Identiteit en herkenbaarheid
Tot nu toe is de bodem bijna altijd bekeken vanuit het fysieke domein, waarin de fysische, chemische of ecologische betekenis centraal staat. De uitdaging is om terug te gaan naar het fundament van de functies, de mensgerichte aspecten, waarmee de maatschappelijke waarden van de bodem worden ontrafeld en de bodem betekenis geeft aan de mensen.
Zie verder Samenwerking bodem en ruimtelijke ordening
Integratie tussen bodem en ruimtelijke ordening in de praktijk
Om het integratieproces te faciliteren is van 2004 tot 2008 de CoP Bodem - Ruimtelijke Ordening in het leven geroepen. De CoP Bodem - Ruimtelijke Ordening bestond uit professionals uit de werelden van bodem en ruimtelijke ordening die gedurende een langere periode kennis met elkaar deelden. Een ander instrument om de integratie te bevorderen is de aspectenanalyse. De aspectenanalyse geeft structuur aan de discussie in workshops, themadagen of seminars in situaties waarbij de meningen verdeeld zijn, belangen tegenover elkaar staan of deskundigen van de verschillende beleidsterreinen met volstrekt verschillende referentiekaders niet nader tot elkaar kunnen komen. Bij het integreren van bodem en ruimtelijke ontwikkeling in de praktijk kan de lagenbenadering als analysemethodiek worden gehanteerd. De lagenbenadering onderscheidt drie te ordenen lagen: de ondergrondlaag, de netwerklaag en de occupatielaag.
Zie verder Integratie tussen bodem en ruimtelijke ordening in de praktijk
Toekomst van bodem en ruimtelijke ordening
De komende jaren zal de integratie tussen bodem en ruimte verder gestalte krijgen. Dit komt onder meer tot uitdrukking in zaken als het Investeringsfonds Landelijk Gebied; de nieuwe Wet Ruimtelijke Ordening; de verplichting tot het opstellen van stroomgebiedvisies in het kader van de Kaderrichtlijn Water en gebiedsontwikkelingsprojecten op regionaal en lokaal niveau.
Zie verder Toekomst van bodem en ruimtelijke ordening
Interviews met als thema de bodem en ruimtelijke ordening
Zie verder Interview met Harm Janssen, Senior medewerker water van de Dienst Landelijk Gebied regio West
Zie verder Interview met Andre van der Zande, Voormalig Directeur-Generaal van het Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit
Referenties
Referenties en aanvullende informatie
Colofon