De energievoorziening van Nederland moet in 2020 behoren tot de duurzaamste en efficiëntste van Europa. Deze doelstelling moet worden bereikt door energiebesparing, alternatieve energiebronnen en afvang en opslag van CO2. In deze wikipagina wordt aandacht geschonken aan de rol die de bodem kan spelen in het ondersteunen van de doelstellingen op het gebied van duurzame energie en de reductie van CO2-uitstoot en de uitstoot van overige broeikasgassen. Er wordt ingegaan op de betekenis van warmte/koude-opslag (WKO) in het grondwater en de bijdrage hiervan aan energiebesparing en de reductie van CO2-uitstoot. Verder wordt een overzicht geven van deze potentiële bijdrage en ook welke inzet gevraagd wordt om deze mogelijk te realiseren.
Zie verder CO2 uitstoot in Nederland
Bijdrage bodemenergie aan doelstellingen beleidsprogramma
De doelstellingen van het beleidsprogramma op energiegebied zijn ambitieus. De potentieel belangrijkste bijdrage van bodemenergie binnen dit beleidsprogramma is in de bebouwde omgeving en landbouwsector op het gebied van klimaatbeheersing, tapwaterbereiding en agrarische en industriële processen.
Zie verder Bijdrage bodemenergie aan doelstellingen beleidsprogramma
Hoe draagt de bodemenergie bij aan energiebesparing
Er zijn in Nederland twee soorten systemen om energie in de bodem op te slaan: het open- en geslotensysteem. Globaal kan gesteld worden dat, op enkele uitzonderingsgebieden na, heel Nederland potentieel geschikte waterdoorlatende lagen kent om deze systemen te installeren. Op dit moment (2007) zijn er meer dan 600 energieopslagsystemen gerealiseerd.
Zie verder Hoe draagt de bodemenergie bij aan energiebesparing
Ontwikkeling van de vraag naar bodemenergie
Totaal is het aandeel van de sectoren waar bodemenergie toepasbaar is, 36% van het primaire energiegebruik oftewel 1.150 PJ. De belangrijkste groeimarkt voor WKO ligt bij bestaande woningbouw. In mindere mate is er groei de verwachten in woning nieuwbouw, bedrijven, kantoren en glastuinbouw. Door stimulering van de toepassing van bodemenergie door de overheid is nog een vertwintigvoudiging van de voorspelde autonome energiebesparing mogelijk.
Zie verder Ontwikkeling van de vraag naar bodemenergie
Spreiding van WKO-potentie en combinatie met ander grondwatergebruik
Er zijn verschillende kaarten beschikbaar waarin de potentie voor bodemenergie in Nederland worden geschetst. Er zijn onder andere kaarten over: CO2-reductie per gemeente op basis van huidige WKO groei; CO2-reductie per gemeente als bij nieuwbouw gebruik gemaakt wordt van warmte en koude opslag; ruimtelijke ontwikkelingen in drinkwatergebieden en ruimtelijke ontwikkelingen in gebeiden met afvoerwaterbeheersing.
Zie verder Spreiding van WKO-potentie en combinatie met ander grondwatergebruik
Sturing van de versnelde groei
Versnelde groei van het aantal bodemenergiesystemen, en daarmee energiebesparing en CO2-reductie, is mogelijk door:
-
stimulering van de vraag;
-
bevordering van de marktwerking;
-
te zorgen voor een adequaat beleidsmatig en wettelijk kader.
Zie verder Sturing van de versnelde groei
Gevolgen voor de ondergrond
Nabijgelegen open WKO systemen kunnen elkaar (negatief) beïnvloeden, wat kan leiden tot een hoger of lager rendement van de individuele verwarmings- en koelsystemen. Dit verschijnsel wordt interferentie genoemd. Door veranderingen van grondwaterstromingen kunnen ook problemen ontstaan bij de bovengrondse functies (verdroging, grond-wateroverlast en -onderlast) of wordt de grondwaterstroming bij verontreinigingen en saneringen veranderd. Een ‘ordening van de ondergrond’ kan hierop anticiperen en is dus gewenst om deze bezwaren te verminderen c.q. voorkomen. De gevolgen voor de ondergrond zijn nog niet volledig bekend, gedegen onderzoek naar de omstandigheden in de ondergrond ter plaatse van de WKO en (op landelijk niveau) de effecten van de WKO op de grondwater-kwaliteit dienen hier uitsluitsel over te geven.
Zie verder Gevolgen voor de ondergrond
Voor de conclusies van het document Bodem onder energie zie Conclusies Bodem onder energie
Referenties