Go Search
Verdergaan naar hoofdinhoud
 
  Soilpedia
Home Soilpedia
Bibliotheek
Projecten
  
Soilpedia > Wikipagina's > Bronnen van VOCl verontreiniging  

Wikipagina's: Bronnen van VOCl verontreiniging

menu

Als gevolg van een veelheid aan menselijke activiteiten zijn met name in de afgelopen eeuw VOCl, vaak ook door onwetendheid, in de bodem terechtgekomen.

 

Als gevolg van bewustwording en regelgeving zijn echter in de afgelopen twintig jaar de emissies naar de bodem sterk ingedamd.  Veel gechloreerde verbindingen worden ook onder natuur­lijke omstandigheden geproduceerd, met name door mariene (zee)algen, maar ook door bodembacteriën. Dit betreft dan met name laag gechloreerde verbindingen zoals chloormethaan, in relatief lage concentraties. Van hoger gechloreerde verbindingen zoals PER is geen biologische oorsprong aangetoond, maar deze verbindingen kunnen wel ontstaan bij vulkaanuitbarstingen (in Nederland was de laatste uitbarsting overigens circa 150 miljoen jaar geleden en dit vormt hier zodoende geen natuurlijke bron). De wijze waarop VOCl in de bodem terecht zijn gekomen is bepalend voor het verspreidingsgedrag.

 

PER, TRI, 1,1,1-TCA, DCM en TETRA werden en worden toegepast in relatief kleine hoeveelheden, maar bij een groot aantal industriële activiteiten. In de zogenaamde UBI-codes worden circa 200 ver­schillende bedrijfstakken genoemd waar VOCl werden en worden gebruikt. Ze zijn en werden vaak toegepast als oplosmiddel en/of ontvettingsmiddel in de metaal- en galvanische-, de elektronische- en de grafische industrie. Daarnaast als reinigingsmiddel bij chemische wasserijen (PER en TRI), maar ook in het kantoor en huishouden (in o.a. printerinkt, verfverwijderaar, Tipp-Ex, lijmen, en voorheen zelfs als ontwormingsmiddel voor mensen). Ook worden deze stoffen vaak als hulpstof gebruikt in de voedingsmiddelenindustrie. Zo wordt dichloormethaan gebruikt bij de productie van cafeïnevrije koffie en bij de extractie van kruiden. Vanwege het veelvuldig gebruik zijn er ook veel locaties verontreinigd met deze stoffen (meer dan 10.000 locaties in Nederland).

 

1,2-DCA wordt in bulk op een beperkt aantal plaatsen geproduceerd voor met name de productie van vinylchloride (VC) waarmee PVC wordt gemaakt. Het komt daarom in een beperkt aantal gevallen in Nederland voor als hoofdbestanddeel van de bodemverontreiniging. Deze verontreinigingen zijn ontstaan doordat als gevolg van lekkages en calamiteiten 1,2-DCA als puur product in de bodem terecht is gekomen. Daarnaast wordt 1,2-DCA ook gebruikt als bestrijdings­middel. Dit geldt ook voor een stof als 1,2-DCP dat veel in de land­bouw als o.a. aardappelontsmettingsmiddel wordt toegepast. Deze toepassing zal eerder leiden tot een diffuus verspreide verontreiniging dan tot een puntbron. Het grondwater kan dan door uitspoeling over een groot oppervlak diffuus met lage concentraties verontreinigd zijn, met alle consequenties van dien voor drinkwaterwinningen.

 

Bij de galvanische en grafische industrie, alsmede bij chemische was­serijen, werd in het verleden soms gebruik gemaakt van een zinkput, waarin VOCl-afval werd gedumpt. Deze stoffen konden dan, in geval van aanwezigheid van puur product, direct tot grotere diepte wegzakken. Zo’n puntbron heeft meestal geleid tot een omvangrijke grondwaterverontreiniging. Ook dumpte men VOCl-afval of residu in locatiesloten of in vloeivelden, waardoor lijnvormige bronnen ontstonden met relatief grote en brede grondwaterverontreinigingen tot gevolg. Meestal vond lozing plaats van VOCl-houdend afvalwater op het riool (men schrobde de vloer in bedrijfsruimten vaak ook met oplosmiddel). De hoge concentraties VOCl en het mogelijk aanwezige puur product tastten de rubberen ringverbindingen van de rioolbui­zen aan. Daardoor ontstonden lekkages naar de bodem, soms nog op grote afstand van de feitelijke bron. In het geval dat het riool als verspreidingsmedium heeft gefungeerd, is vaak sprake van diverse (kleine) kernen van verontreiniging van waaruit het grondwater verontreinigd is geraakt. Andere oorzaken van bodemverontreiniging zijn opslag (lekke of overvolle tanks), procesverliezen (‘overkokers’ in chemische wasserijen) en morsverliezen tijdens afvoer/transport.

 

Voor meer informatie over VOCl zie verder vluchtige alifatische chloorkoolwaterstoffen