We gebruiken de bodem op veel verschillende manieren. De bodem heeft daardoor verschillende functies en verleent verschillende diensten al staan we daar niet altijd bij stil. Er wordt ook wel eens gezegd dat de bodem leeft. Allerlei bodemorganismen en bodemprocessen zorgen ervoor dat planten en dieren kunnen groeien en overleven, dat het klimaat gereguleerd wordt, dat landbouwgewassen geproduceerd kunnen worden en dat natuurgebieden zich kunnen ontwikkelen. Bij een gezonde bodem zijn al deze bodemorganismen en bodemprocessen met elkaar in evenwicht, er is sprake van duurzaam bodemgebruik. Het is te vergelijken met het menselijk lichaam. In ons lichaam zijn veel micro-organismen actief. Is een lichaam gezond dan is er sprake van een evenwicht tussen de verschillende organismen. Maar het komt ook voor dat het evenwicht verstoord wordt, bijvoorbeeld doordat te eenzijdig gegeten wordt. Daardoor wordt de mens ziek. Door uitgebalanceerder te eten, worden we weer beter.
Hetzelfde gebeurt bij het bodemleven. Door effecten van buitenaf kan het evenwicht verstoord worden waardoor de bodem bepaalde diensten niet meer of minder goed kan uitvoeren. Er moet dan actief worden ingegrepen. Dat is bijvoorbeeld te zien bij intensieve landbouw. Door de grootschaligheid en intensiviteit worden veel voedingsstoffen aan de bodem onttrokken. De bodem raakt daardoor uitgeput. Om toch voldoende landbouwgewassen te kunnen produceren, wordt kunstmest opgebracht en wordt het land intensief bewerkt. Beide activiteiten hebben gevolgen voor het bodemleven. Door de bedrijfsvoering aan te passen, vergelijkbaar met een uitgebalanceerd menu bij de mens, kan de bodem zich weer herstellen en kan deze weer duurzaam gebruikt worden.
Er zijn verschillende vormen van stress of bodembedreigingen. Om de bodem hiertegen te beschermen heeft de Europese Unie zeven bodemthema’s gedefinieerd (zie onderstaand figuur). In deze wikipagina wordt voornamelijk ingegaan op het bodemthema bodemverontreiniging. Kort wordt ook ingegaan welke stress landbouw voor het bodemecosysteem met zich meebrengt (de bodemthema’s afname in het organisch stof gehalte en verdichting van de bodem). Hoewel het geen specifiek bodemthema is, wordt ook ingegaan op de stress die bodemecologie ondervindt in het stedelijk milieu, afgezien van stress door verontreiniging en verdichting van de bodem.
Verschillende vormen van bodembedreigingen zijn:
Voor meer informatie klik op de betreffende bovenstaande bedreiging.
Zie verder vaststellen van stress door bodemverontreinigingen
