Sommige soorten bodemverontreiniging kunnen door natuurlijke afbraak uit de bodem worden verwijderd. In de meeste gevallen gaat het hierbij om biologische afbraak waarbij micro-organismen zoals bacteriën de verontreiniging afbreken. Welke bacterie aan de slag gaat, en met welk afbraakproces, hangt af van het soort afval en het milieu in de bodem. De belangrijkste randvoorwaarde is dat de omstandigheden in de bodem zodanig zijn dat de micro-organismen er goed kunnen gedijen.

Om te beoordelen of natuurlijke afbraak inderdaad een geschikte saneringsmethode is voor een bepaalde locatie bestaan verschillende richtlijnen en protocollen, die er allemaal op neerkomen dat voldoende moet worden aangetoond dat natuurlijke afbraak optreedt, en dit voorlopig ook zal blijven doen. Periodieke monitoring vormt een essentieel deel van deze saneringstechniek.

Voorwaarden voor natuurlijke afbraak

Organische bodemverontreiniging wordt meestal afgebroken door oxidatieprocessen. Dit betekent dat er elektronen bij vrijkomen. De reactie kan dus alleen plaatsvinden als zich in de bodem tevens stoffen bevinden zie deze elektronen weer op kunnen nemen (reductie), zoals zuurstof, nitraat, sommige soorten ijzer, sulfaat of koolstofdioxide. Of zo´n gecombineerde reductie-oxidatie (redox)-reactie kan plaatsvinden is de bepalende factor voor de mogelijkheid van natuurlijke afbraak.

Een andere cruciale factor is het bodemmilieu; Met name de temperatuur, de zuurtegraad, en het voorkomen van toxische verbindingen zijn van belang. Deze bepalen welke micro-organismen voorkomen, en welk afbraakproces mogelijk is. De verontreiniging zelf vormt het voedsel – zolang dit aanwezig is worden de micro-organismen van energie voorzien.

Efficiëntie

De duur van het afbraakproces kan variëren van enkele tot tientallen jaren. Meestal leidt natuurlijke afbraak tot een vermindering van het afval dat vervolgens nog op een andere wijze verwijderd moet worden. In het gunstigste geval wordt de verontreiniging volledig afgebroken tot onschadelijke stoffen zoals kooldioxide en water.

Beoordeling

Om te beoordelen of natuurlijke afbraak een geschikte methode van saneren is voor een bepaald gebied, moet worden aangetoond dat:

·          de verontreiniging afneemt

·          er afbraakproducten onstaan in het veld

·          geochemische en biochemische indicatoren duiden op natuurlijke afbraakprocessen

·          er microbiologische activiteit plaatvindt

Tenslotte is het van belang dat het afbraakproces voortdurend in de gaten wordt gehouden. Vermindert de hoeveelheid verontreiniging nog wel? En met welke snelheid?  Hierbij wordt niet alleen het verspreidingsgedrag van de verontreiniging in de gaten gehouden, maar wordt ook gekeken naar veranderingen in de omstandigheden in het gebied, zoals bijvoorbeeld grondwateronttrekking of -saneringen.